Toezicht 2

Mede mogelijk gemaakt door Finideal B.V. en Ervenadvies INDEX

Index Laatste nieuws Bank 01-A Crisis 1 Toezicht Toelichting ratings

Banken moeten fors sparen door Basel III

Gepubliceerd: 13 september 2010 14:36 |

NRC redacteur Egbert Kalse

Amsterdam, 13 sept. Toezichthouders en centralebankiers bereikten gisteren na maandenlang onderhandelen een akkoord over nieuwe regels voor banken. De kern van dit pakket, Basel III gedoopt, is dat banken veel meer geld moeten aanhouden tegenover hun uitstaande beleggingen dan nu. De regels worden vanaf 2013 geleidelijk ingevoerd en moeten uiteindelijk in 2019 volledig van kracht zijn.

Wat betekenen de nieuwe afspraken voor banken en klanten? Vijf vragen, en antwoorden.

1. Wat moeten banken doe om aan de nieuwe eisen te voldoen?

Banken zullen de komende jaren, formeel van 2013, maar waarschijnlijk al eerder, fors moeten sparen. Op basis van de huidige regels hoefden zij maar 2 procent kapitaal aan te houden tegenover hun uitstaande beleggingen, dat wordt nu verhoogd naar 7 procent (4,5 procent harde buffer en een extra 2,5 procent marge voor in slechte tijden). Dat betekent dat banken hun winsten van de komende jaren niet zullen uitkeren, maar aan hun kapitaalbuffers zullen toevoegen. Ook zullen veel banken via aandelenemissies extra geld moeten aantrekken om aan de nieuwe eisen te voldoen.

2. Het wordt dus duurder om te bankieren voor de bank. Dat betekent vast dat ook de consument meer zal gaan betalen de komende jaren.

Die kans bestaat inderdaad. Banken zullen meer dan nu kosten moeten maken om hun balans op orde te krijgen en houden. Het aanhouden van grotere buffers is relatief duur, omdat het geld niet ‘aan het werk gezet kan worden’ voor de bank. De kosten daarvan zullen hoe dan ook doorberekend worden aan de klant. Tegelijkertijd is het de bedoeling dat met de nieuwe regels het bankieren minder risicovol wordt. Een lagere risicopremie zou zich moeten vertalen in lagere leenkosten voor de bank als die geld gaat aantrekken. President Nout Wellink, voorzitter van het Basels Comité van Bankentoezichthouders (dat de nieuwe regels bedacht) denkt dat per saldo deze twee effecten elkaar zullen opheffen.

Toezicht 2

Basel 3 Akkoord

3. En, wordt een nieuwe crisis hiermee voorkomen?

Crises voorkomen kan met geen enkel pakket aan regels, maar de kans op een crisis zoals die van 2007 en 2008 wordt wel fors verminderd met deze nieuwe regels. De Baselse regels houden het wat dat betreft simpel: er wordt gekozen voor een forse verhoging van de kapitaalbuffer, en niet voor allerlei complexe en arbitraire aanscherpingen van het toezicht op de bedrijfsvoering van een bank. Zakt een bank door zijn buffers heen, dan mag de bank geen dividend meer uitkeren geen eigen aandelen meer inkopen en moeten de bonussen omlaag. Zo wordt geprobeerd een bank zo sterkt te maken, dat hulp van de overheid in geval van nood tot een minimum beperkt wordt.

4. Waarom duurt het zo lang voordat de regels van kracht worden?

Hogere politiek. Wellink erkent desgevraagd dat als het aan hem lag, de regels veel eerder volledig van kracht zouden moeten zijn. Maar hij gaat er niet alleen over. Verschillende banken komen vanuit verschillende startposities, en kampen dus ook met verschillende problemen bij de invoering van de nieuwe regels. Duitsland bijvoorbeeld lag lang dwars, omdat vooral de Landesbanken fors veel kapitaal zouden moeten aantrekken door de nieuwe regels. Sowieso hebben Europese banken veel scherper aan de wind gezeild dan Amerikaanse wat betreft de verhouding kapitaal en uitstaande beleggingen. De verwachting is dan ook dat met name Europese banken veel aandelenemissies zullen moeten doen om hun buffers op de gewenste hoogte te krijgen.

5. Als deze regels zo goed zijn, waarom worden ze dan nu pas ingevoerd?

Dat ligt ook weer aan de politiek. De eerlijkheid gebied namelijk te zeggen dat een aantal elementen uit Basel III ook al in Basel II ingevoerd hadden kunnen worden. De toezichthouders zelf waren daar al ver mee gevorderd. Echter, het toenmalige pakket werd speelbal van politieke lobbies en werd voor de invoering al dusdanig afgezwakt dat het per saldo weinig effectief meer was. Niet voor niets hebben de toezichthouders er nu sinds het uitbreken van de crisis alles aan gedaan hebben om te voorkomen dat de nieuwe bankenregels onderwerp van politieke discussie zouden worden. De verwachting is dat de leiders van de G20 in november in Seoul in zullen stemmen met dit pakket. Daarna moeten de landen het individueel nog gaan omzetten in wetgeving en invoeren.

De eerste commentaren uit de financiële sector in Nederland op de nieuwe kapitaaleisen voor de banken duiden op tevredenheid. In de reactie van de overkoepelende Europese Bankenfederatie (EBF) overheerst echter kritiek.

Toezichthouders en centrale banken bereikten zondag een compromis over het zogeheten Basel III-pakket. De G-20 zet daar waarschijnlijk in november de definitieve handtekening onder. De nieuwe spelregels voor banken vormen de hoeksteen van de wereldwijde plannen om een herhaling van de financiële crisis te voorkomen. Strengere kapitaaleisen zijn het belangrijkste onderdeel ervan.

Banken moeten de minimale hoeveelheid eigen vermogen verhogen van 2 procent tot 4,5 procent. Daarbovenop komt nog een extra buffer van 2,5 procent, een noodreservoir voor economisch moeilijke tijden. Spreekt een onderneming deze aan, dan mag zij geen dividenden of bonussen uitkeren of eigen aandelen inkopen.

De verdrievoudiging van de kapitaalbuffer, de zogeheten tier 1-ratio, tot minimaal 7 procent is volgens marktkenners in ons land geen onoverkomelijk probleem. „De meeste banken zijn al voorbereid”, zo geven enkelen aan. Zij wijzen als voorbeeld op Deutsche Bank, die met de uitgifte van aandelen bijna 10 miljard euro wil ophalen voor de financiering van een overname én ter versterking van de vermogenspositie.

„Het is goed dat er een akkoord is”, zo liet een woordvoerder van ABN AMRO maandag desgevraagd weten. Ook zijn collega van SNS Reaal vindt het „goed” dat er een pakket is ontwikkeld om de sector weerbaarder te maken. Hij zegt dat zijn door de overheid met staatssteun geholpen bank al anticipeerde op een verhoging van de ratio en over de eerste zes maanden van het jaar 8,6 procent in de boeken had staan. ING verwelkomt de duidelijkheid die het akkoord schept.

De niet-beursgenoteerde Rabobank noemt Basel III „stevig doch realistisch” en verwacht geen problemen om te voldoen aan de eisen. De invoering van de nieuwe regels begint gefaseerd in januari 2013. Twee jaar later moeten ze volledig van kracht zijn. De aanvullende buffer van 2,5 procent wordt stapsgewijs ingevoerd tussen 2016 en 2019.

Rondom de duur van deze invoeringsperiode lijken de bancaire gedachten in Nederland wat verdeeld. Terwijl de Nederlandse Vereniging van Banken (NVB) pleit voor het nemen van voldoende tijd om zo het economisch herstel niet te hinderen, kan het volgens Van Lanschot Bankiers niet snel genoeg gaan. „2018 is tien jaar na de crisis en dat is behoorlijk lang”, aldus een woordvoerder van deze bank.

De EBF is kritisch. „De banken zullen wel aan de nieuwe eisen voldoen, maar dat zal consequenties hebben voor de omvang en de kosten van de kredietverlening”, waarschuwt secretaris-generaal Guido Ravoet. Dit laatste remt de economische groei af.

reclameboodschap